De IJsfontein in Dokkum

    Sil it ea noch heve

     

     

    The Icefountain in Dokkum

    Sil it ea noch heve

     

     

    'Het was al zoo lang geleden, we wisten nauwelijks meer wat een winter was, droomden nog slechts van dagen van weleer, toen de Friese wateren bedekt waren door een schitterende ijslaag. We geloofden haast al de profeten die spraken van een andere tijd, een zich wijzigend klimaat, koele zomers en zachte winters tot plotseling het wonder gebeuren ging."

     

    Baron van Rengers van Welderen, secretaris van de Vereniging van de Friese Elf Steden (1917)

    Verschillende krantenartikelen, zowel oude als recente, beschrijven hoe innig het uitblijven van de Elfstedentocht en de veranderingen in het klimaat met elkaar verbonden zijn in het Nederlandse denken over dit onderwerp. 

    “It was so long ago that we could barely remember what winter was, could only dream of the forgone days when the Frisian waters were covered by a dazzling layer of ice. We believed everything the prophets said about a new age, a changing climate, cool summers and mild winters – until suddenly a miracle happened.” 

     

    Baron van Rengers van Welderen, secretary of the Association of the Eleven Cities of Friesland (1917)

    Numerous articles, both old and new, describe how closely the Dutch correlate climate change with the disappearance of the Elfstedentocht (Eleven cities skating tour).

    De vorming van het ijs wordt bepaald door het spel van de elementen.De verschillende delen zullen vriezen en dooien gestuurd door de weersomstandigheden. Versgesmolten koude waterdruppels zullen neerkomen op nog vriezende delen. De zijkanten van de gestapelde elementen krijgen een structuur die ijsbaarden kan vormen.

     

    De onderdelen van de koperen Fontein zijn gerangschikt volgens het principe van de Fibonaccispiraal. Deze structuur, zo ontdekte Fibonacci in de 13e eeuw, zorgt in de natuur bij de ordening en rangschikking van zaden, bladeren en celstructuren voor een optimale lichtopbrengst. In de sculptuur is dit gegeven in omgekeerde vorm toegepast. Zo is het ijs optimaal beschermd tegen lichtinval en regenslag.

    De mate waarin de fontein ijs zal vormen is afhankelijk van de hoeveelheid groene energie die zal worden opgewekt. Zonnepanelen maken onderdeel uit van het materiaal van het werk.

    An interplay of elements will determine how the ice is formed. The weather will influence how the fountain’s various parts freeze and thaw. Fresh drops of melt water will trickle onto frozen parts. Forming on the sides of the layered elements is a structure resembling icy beards. 

    The components are laid out according to the Fibonacci Spiral. Discovered by Fibonacci in the 13th century, this natural structure provides optimal light output in the way seeds, leaves and cell structures are organized. The sculpture reverses the Fibonacci Spiral. In doing so, it optimally protects the ice from both sunlight and rain. 

    The amount of ice that will form on the fountain depends on the amount of green energy generated. Solar panels are amongst the materials used in the work. 

    The fountains 'surrounding trees colour red in autumn.

    De Markt waar de fontein is geplaatst is een historisch beladen plek. Bonifatius werd bij Dokkum vermoord. Na zijn dood werd een terp opgeworpen die meer dan duizend jaar functioneerde als begraafplaats.  Bonifatius probeerde tevergeefs de Friezen te bekeren. Hij hakte de Donareik om die door hen werd vereerd en verbrak daarmee een heilig verbond dat de mensen voelden met de natuur. De indirecte gevolgen daarvan, de veranderingen in het klimaat en het uitblijven van de Elfstedentocht vormen een belangrijke basis voor het ontwerp. Op de markt zijn opnieuw bomen geplant die rood kleuren in het najaar. De Quercus palustris (de Moeraseik), de Liquidambar styraciflua (de Amber) en de Acer saccharinum (de Suikeresdoorn)

    De fontein en de bomen maken onderdeel uit van het totale herinrichtingsplan van de Markt. Het plan is samen met Stedenbouwkundig Bureau Hosper, Stedenbouwkundige Enno Zuidema en een afvaardiging uit de samenleving gemaakt in opdracht van de gemeente Dongeradeel. Met de opening van de IJsfontein is de herinrichting van deze belangrijke historische plaats voltooid.

    The ice fountain is specifically designed for Dokkum’s Markt (market) and is surrounded by oak trees. These trees refer to the 7th century martyrs who, alongside Saint Boniface, were murdered at Dokkum in their attempt to Christianize the Frisians.

    Bonifacius cut down the sacred oaks the pagan Frisians worshiped. The Quercus Palustris (Pin oak) turns bright red in the autumn.

    The fountain and trees are part of a comprehensive redevelopment plan commissioned by the municipality of Dokkum and carried out by the urban development agencies Hosper and Enno Zuidema. 

    In het spel van de elementen zal de fontein er elke dag anders uitzien. Afhankelijk van de temperatuur en de energieopbrengst groeit en smelt het ijs. De bomen eromheen veranderen in hun eigen ritme al naar gelang de seizoenen. 

    With a myriad of elements, the fountain will metamorphose from one day to the next. The ice expands and melts according to the temperature and the solar energy supplied. The surrounding trees alter to the seasons in their own natural rhythms.

     

    Opdrachtegever: Leeuwarden-Fryslân 2018

    Materiaal: koper, water, zonnepanelen, koeltechniek, weerstation, bomen

     

    Fontein Markt Dokkum 

    Totaalplan herinrichting Markt in Dokkum met Hosper Stedebouw- en Landschapsarchitectuur en Enno Zuidema, de gemeente Dongeradeel en de klankbordgroep Dokkum

    In het kader van Leeuwarden Culturele Hoofdstad van Europa in 2018 ontwikkelde curator Anna Tilroe het idee om voor alle 11 steden in Friesland een blijvende fontein te laten ontwerpen door 11 internationale kunstenaars.

    Dit project wordt ondersteund door het Mondriaanfonds.

    De TU in Delft is betrokken bij de ontwikkelingsfase evenals Royal Haskoning DHV en Bouwgroep Dijkstra Draaisma

    Uitvoering: Mannen van Staal, Damstra Installatietechniek, Rots Maatwerk, Bouwgroep Dijkstra Draaisma, Royal Haskoning DHV